استرس مدرسه

استرس مدرسه

یکی از نگرانی های والدین در سنین شروع مدرسه، مشاهده علائم استرس مدرسه در فرزندانشان است! گاهی این استرس تا بزرگسالی باقی می ماند. یکی از راههای جلوگیری از استرس مدرسه ، پیشگیریهای قبل از شروع مدرسه می باشد! در این مقاله تلاش شده است هم روشهایی پیشگیرانه و هم روشهای درمانگرایانه برای اولیای خانه و مدرسه عنوان شود!

استرس چیست؟

استرس یا فشار روانی، هر فشار روانی که از داخل یا خارج بر انسان وارد می شود و فرد برای تحمل آن به سختی می افتد را استرس می گویند.

استرس مضر است؟

در مقاله ای با عنوان تاثیر مدیریت استرس بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان به این مقوله پرداخته ام. به طور خلاصه نمی توان گفت استرس به صورت کامل مضر است، بلکه استرس تا حدی مورد پذیرش است که انسان را به سمت عملکرد مناسب هدایت کند! اما تا جایی که استرس از عملکرد فرد بکاهد، وارد فضای مضر می شود که می تواند عملکرد فرد را تحت تاثیرات منفی قرار دهد!

استرس و عملکرد

استرس و عملکرد

همانطور که در نمودار استرس-عملکرد مشخص است، برای داشتن عملکرد متعادل، استرس نباید زیاد باشد و نباید کم باشد! اما نکته قابل تامل این است، برای هر فردی نقطه متوسط استرس متفاوت است! افرادی می توانند بهترین عملکرد را داشته باشند که بتوانند خود را بشناسند و استرس خود را به بهترین نحو مدیریت کنند! معمولا مدیریت استرس در بزرگسالی توسط خود فرد انجام می شود و در کودکی با آموزشهای خاص توسط والدین!

منابع شایع استرس مدرسه

استرس در محیط های مختلف می تواند به کودک و دانش آموز وارد شود! دو محیط شایع در ایجاد تنش و استرس برای کودکان و دانش آموزان مدرسه و خانه است. استرس مدرسه در افراد معمولا از دو عامل به وجود می آید!

  • اول: از طریق رفتار و عملکرد والدین
  • دوم: از طریق رفتار و عملکرد اولیاء مدرسه

رفتار و عملکرد والدین در استرس مدرسه

عواملی که فشارهای روانی فرزندان در منزل را زیاد می کند:

  • بی اهمیت شمردن کودک در خانه (به عنوان مثال: وقت کافی با کودک صرف نکردن!)
  • عدم توجه به تغذیه مناسب کودک! (استفاده از یک نوع مدل غذایی و عدم استفاده از گروههای غذایی مناسب)
  • عدم توجه به خواب و استراحت کودک! (مجبور کردن کودک به انجام کارهای سخت و عدم پیگیری زمان خواب مناسب کودک)
  • تنها ملاک برای ارزیابی کودک، نمره باشد! (تلاش کودک هیچ ارزشی نداشته باشد)
  • تشویق کودک برای گرفتن نمره بهتر به هر روشی! (حتی با تقلب کودک به گرفتن نمره خوب تشویق شود)
  • تنبیه کودک برای دریافت نمره بد! (عدم تحقیق در مورد دریافت نمره بد برای مثال وجود بیماری در روز آزمون)
  • مقایسه کردن وضعیت درسی کودک با دیگران! (حتی اگر کودک وضعیت بهتری داشته باشد هم، مقایسه کردن رفتار اشتباهی است!)
  • مقایسه نمرات کودک با آینده کودک! (به عنوان مثال: سال سوم که مهم نیست نمره ۲۰ بگیری، اگر سال چهارم ۲۰ گرفتی، درسخوان هستی)
  • بی اهمیت شمردن ارتباطات کودک در مدرسه! (ارتباط با همسالان، معلمان، مسوولین، مورد زورگویی قرار گرفتن)
  • تاکید بر شاگرد اول شدن!
  • برنامه ریزی های فشرده برای کلاسهای مختلف (به عنوان مثال: کلاسهای مدرسه، کلاس زبان، کلاس موسیقی، کلاس ورزشی و کلاسهای دیگر)
  • عدم توجه به علائق کودک در یادگیری! (کودک به موسیقی علاقه مند است ولی او را مجبور به خواندن ریاضی می کنند)

والدین برای کم کردن استرس کودکان بهتر است چگونه برخورد کنند؟

چه عواملی بر استرس مدرسه تاثیرگذار است؟

۱- تنبیه بدنی

هر برخوردی، برای تغییر رفتار دانش آموز که باعث آزار بدنی فردی شود، تنبیه بدنی نام دارد. تنبیه بدنی یکی از کم نتیجه ترین مدلهای تغییر رفتار در دانش آموز است.

۲- بی احترامی به دانش آموز

گاهی دانش آموز مطلبی را متوجه نمی شود و سوال بی ربطی می پرسد و یا به هم کلاسی یا معلمانش توهینی می کند! برخی از معلمان یا مسوولین مدرسه برای مقابله با رفتار این دانش آموزان به آنها توهین می کنند. آنها توهین را راه حل تادیب می دانند که البته کمترین تاثیر را در تربیت دارد! در هر صورت بی احترامی به دانش آموز مشکلی را از پیش رو برنخواهد داشت!

متخصصین تغییر رفتار، توصیه به روشهای دیگر تغییر رفتار می کنند!

۳- ترساندن دانش آموز

ترساندن دانش آموز، معمولا به دلیل انجام ندادن یا کامل انجام ندادن وظایف است! باید به این نکته توجه داشت، ترساندن تاثیرات کوتاه مدت دارد و ضمنا تا زمانی که عامل ترساننده حضور دارد، تاثیر ترس در رفتار دانش آموز نمایان خواهد بود!

ترساندن دانش آموز می تواند از طرق زیر انجام بپزیرد:

  • ترساندن به توهین
  • ترساندن به تنبیه بدنی
  • ترساندن از طریق جریمه و تکلیف زیاد
  • ترساندن از طریق آبرو بری پیش دیگر دانش آموزان
  • ترساندن از طریق آبرو بری پیش پدر و مادر
  • ترساندن از طریق امتحان گرفتن
  • ترساندن با قهر کردن

۴- رفتار تبعیض آمیز با دانش آموزان

یکی از رفتارهای که باعث ایجاد استرس مدرسه در دانش آموز خواهد شد، رفتارهای تبعیض آمیز است!

اگر به هر دلیلی معلم، یکی یا چندتا از دانش آموزان را گرامی تر بدارد، دیگر دانش آموزان احساس ناخوشایند تبعیض را تجربه می کنند!

  • بین دختر و پسر فرق قائل نشوید
  • بین سیاه و سفید تفاوتی نباشد
  • شاگرد زرنگ و تنبل به لحاظ دریافت خدمات متفاوت نباشند
  • دانش آموز با پدر غنی از فقرا محترم تر نباشند
  • به لحاظ رفتاری بین دانش آموزان تفاوتی نباشد
  • از همه دانش آموزان سوال پرسیده شود و به سوالات همگان پاسخ با استدلال مناسب داده شود
  • به لحاظ مذهبی و فکری همه محترم شمرده شوند
  • اقوام مختلف یکسان باشند و قومیتی مسخره نشود

در یکی از سمینارهایم که همزمان به زبان عربی نیز ترجمه می شد، توضیحاتی درباره استرس مدرسه و تاثیرات آن ارائه کردم! شما را به دیدن این فیلم دعوت می کنم!

۵- امنیت روانی دانش آموز

دانش آموزی که احساس امنیت (جسمی و روحی) در مدرسه را تجربه نکند، دچار استرس مدرسه می شود!

امنیت جسمانی دانش آموز، با رعایت این موارد بهتر می شود:

  • فضای فیزیکی مدرسه به جسم او آسیب نرساند!
  • تنبیه ابزار تغییر رفتار نباشد!
  • برای دعوای بین دانش آموزان راه حلهایی ارائه شده باشد!
  • توجه به بهداشت فردی دانش آموزان

امنیت روانی دانش آموز، با رعایت این موارد بهتر می شود:

  • یادگیری موضوعات درسی
  • تحلیل درست خبرهای جامعه در مدرسه
  • برقراری ارتباط مناسب و دوستانه بین دانش آموزان
  • تعریف فعالیت های گروهی در مدرسه
  • ایجاد حس مسئولیت پذیری
  • داشتن ارتباط دوستانه بین معلم و دانش آموز

۶- بی علاقگی به موضوعات

معمولا دانش آموزان به دلیل بی علاقگی به موضوعات درسی دچار افت تحصیلی و مشکلات زیاد در یادگیری می شوند! به همین دلیل آنها دچار استرس مدرسه می شوند.

۷- تکالیف بیش از حد

تکالیف زیاد به امید یادگیری بهتر و بیشتر دانش آموز تعیین می شود. اما آن چیزی که یادگیری را ثمر بخش می کند، کیفیت و متناسب بودن تکالیف با سطح دانش آموز است.

۸- تکلیف بسیار سخت و تکلیف بسیار ساده 

وقتی تکلیف بسیار سخت می شود، دانش آموز از عهده حل آنها برنمی آید و به همین دلیل دچار استرس می شود. اما تکلیف بسیار ساده، غنای فکری را در دانش آموز ایجاد نمیکند!

۹- عدم استفاده از روشهای متفاوت در تدریس

برخی از دانش آموزان با روش سخنرانی در تدریس ارتباط خوبی برقرار می کنند! برخی هم ارتباط خوبی برقرار نمی کنند. راه حلی موثر در این زمینه ارائه روش های مختلف تدریس برای برقراری بهتر ارتباط با دانش آموز است.

معلمان برای کم کردن استرس مدرسه دانش آموزان چگونه برخورد کنند؟

تنبیه بدنی بدترین و کم اثر ترین روش تغییر رفتار است! به خاطر داشته باشید، معلمانی که تنبیه بدنی انجام می دهند علاوه بر اینکه استرس مدرسه را در دانش آموزان افزایش می دهند، حس تنفر و انتقام جویی را در کودک ایجاد می کنند.

استرس و تنبیه بدنی

استرس و تنبیه بدنی

  • توهین و بی احترامی ممنوع!

اگر بزرگسالی پیدا شد که از توهین لذت ببرد، دانش آموزی هم پیدا خواهد شد که از توهین خوشحال شود.

اگر کودک مساله ای را متوجه نشده است، اشکال را باید در نحوه ارائه درس، مشکلات رفتاری دانش آموز، روشهای یادگیری و غیره جستجو کرد! با بی احترامی و توهین یادگیری در کودک شکل نخواهد گرفت!

در صورتی که قصد انتقاد کردن از دانش آموز را دارید، حتما با اصول صحیح انتقاد کردن از دانش آموز این کار را انجام دهید!

ارتباط خوب و دوستانه

ارتباط دوستانه با دانش آموز باعث آرامش او در یادگیری می شود!

ارتباط دوستانه با دانش آموز او را به انجام دادن تکلیف علاقه مند می کند!

استرس مدرسه

تاثیرات رفتار همسالان بر استرس مدرسه

چگونه کودک را برای زورگویی های همسالان آماده کنید؟

  • کودک بتواند زورگویی را به والدین خود بگوید!
  • به کودک بیاموزید که با رفتار بسیار جدی با شخص زورگو، او را به عقب نشینی وادار کند!
  • در مدرسه از مسوولان در موارد خاص کمک بگیرد!
  • در برخی از مواقع ارتباط محترمانه و قاطعانه با شخص زورگو می تواند موثر باشد!
  • برخورد بدنی با شخص زورگو، تقریبا در اکثر موارد بی نتیجه خواهد بود!

 

 لطفا نظرات و تجربیات مشابه خود را برای استفاده همگان در همین برگه، در بخش نظرات بنویسید!

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

شاید این نوشته ها را بپسندید